İnsanda kuş gribi

(İnsanda kuşa özgü influenzavirus A H5N1 infeksiyonu) Kuş gribi virusları genellikle insanları doğrudan infekte etmez ve insanlar arasında dolaşmaz. İnsanda kuş gribi viruslarıyla oluştuğu
bildirilmiş doğal infeksiyon sayısı çok azdır. Ancak gönüllü çalışmalarıyla kuş kökenli kimi viruslarla infekte edilmiş insanlarda kısa süreli infeksiyonların geliştiği de gösterilmiştir. İnsanlardaki hastalıkların infekte (hastalanmış)kümes hayvanları veya bulaşma olmuş yüzeylerle temas
sonucunda oluştuğu düşünülmektedir. H5N1 suşunun(Kuş Gribi Hastalığının) sağlık çalışanları, aile bireyleri, tavukçuluk yapanlar ve tavuk imha ekiplerinde çalışanlarda insandan insana
çok sınırlı bir biçimde de olsa bulaşabildiği anlaşılmaktadır. Bu gruplarda virusla infeksiyonu gösteren H5 antikorları belirlenmişse de ağır hastalık gelişen bir olguyla karşılaşılmamıştır. Tavukçuluk yapanların %17’sinde, tavuk imha edenlerin %3’ünde, temaslı sağlık çalışanlarının %3.7’sinde, temas etmemiş sağlık çalışanlarının ise %0.7’sinde antikor saptanmıştır.
Kuş gribi virüsü ile karşılaşma ihtimali çok yüksek olan çiftlik çalışanlarının her yıl hazırlanan grip aşılarıyla aşılanmaları özellikle önemlidir çünkü hem insan grip virüsü hem de kuş gribi virüsü aynı kişide enfeksiyon oluşturursa genetik yapılarını değiştirme ihtimalleri yüksektir.

Kuş gribi hastalığının belirtileri

Ateş,boğaz ağrısı, öksürük ve kas ağrıları), göz infeksiyonları, pnömoni(zatüre), akut sıkıntılı solunum sendromu (ARDS), çoğul organ yetmezliği, lenfopeni, karaciğer enzim düzeylerinde yükselmeler ve pıhtılaşma bozuklukları gibi.
Hem tedavide hem korunmada kullanılmakta olan antiviral ilaçlar, influenzavirus A suşlarına karşı başka bir sağlık sorunu olmayan erişkin ve çocuklarda klinik olarak etkilidir. Ancak kullanımlarını
sınırlandıran bazı yönleri vardır. Bunların kimileri aynı zamanda pahalı ve stokları sınırlı ilaçlardır.

Koruma ve kontrol

Kuş gribini kontrol altına almak için hastalıklı ve temaslı kuşları imha edip bunları uygun bir biçimde ortadan kaldırmak, çiftlikleri karantinaya almak ve buralara çok sıkı bir biçimde dezenfeksiyon uygulamak gerekir. Virus 56°C’de 3 saatte, 60°C’de 30 dakikada etkinliğini yitirmektedir; formalin ve iyot bileşikleri gibi yaygın olarak kullanılan dezenfektanlara duyarlıdır. Canlı kümes hayvanlarının gerek ülke içinde gerekse ülkeler arasında hareketlerinin kısıtlanması da önemli bir başka kontrol önlemidir. Bu strateji, insanların virusla temasını azaltmada yardımcı olmaktadır.
Öteki infeksiyon hastalıklarında olduğu gibi en önemli ve uygun korunma önlemlerinden birisi de dikkatli ve sık el yıkamadır. Ellerin sabun ve su ya da susuz alkol temelli el antiseptikleri kullanılarak
temizlenmesi derideki infeksiyöz olabilecek maddeleri uzaklaştırır ve hastalığın bulaşmasını önler. Çiğ kümes hayvanlarının işlenmesi sırasında genel hijyen kurallarına uyulması ve etlerin pişirilerek yenmesi riski azaltacaktır. Hasta kuşun yumurtası da infekte olabilir; bu nedenle aynı
önlemlerin yumurtalar için de alınması gerekir. İnfekte kuşların imhasıyla uğraşanların uygun giysi ve donanım kullanarak ve profilaktik antiviral alarak infeksiyona karşı korunmaları önerilmektedir.
Amerikan Salgın Hastalıkları Önleme Merkezi(CDC)’ne göre iyi pişmiş olması kaydıyla tavuk,hindi eti ve yumurta yemenin bir sakıncası yok.Kuş gribi virüsü 70 derece ısıda 2 dakikada ölüyor. Merkez ısılarının 70 dereceye ulaşması ve o ısıda en az 2 dakika kalınması sağlanabiliyorsa
tavuk veya hindi eti ve yumurta yenebiliyor. Bunların dışında önlem olarak, her tür kuş ile fiziksel temastan ve aynı ortamda bulunmaktan kaçınılması (güvercin, yaban kazı ve bıldırcın dahil), ellerin sık sık yıkanması çiğ kanatlı etleriyle ve bunların tutulduğu kaplarla temas konusunda hassas davranılıp, hijyen kurallarına özen gösterilmesi öneriliyor.


SORULARLA KUŞ GRİBİ:

Kuş gribinin insanlarda belirtileri nelerdir?

İnsanda kuş gribinin semptomları, tipik grip benzeri hastalıktan (ateş, öksürük, boğaz ağrısı ve kas ağrısı), göz enfeksiyonları, pnömoni, ağır solunum yolu hastalıkları ve diğer ağır ve yaşamı tehdit edici komplikasyonlara kadar değişmektedir. 

Kuş gribi nasıl yayılır?

Hastalanmış kuşlar tükürük, burun sekresyonları ve dışkılarıyla virüsü saçarlar. Hassas kuşlar, hastalanmış kuşların çıkartılarıyla veya bunlarla bulaşmış yüzeylerle temas ettiği zaman hastalanırlar. İnsanlarda kuş gribi vakalarının büyük çoğunluğu, enfekte kümes hayvanlarıyla veya çıkartılarıyla bulaşmış yüzeylere temastan kaynaklanmaktadır.

Kuşlardan insanlara geçme riski nedir?

Kuş gribi esas olarak kuşlarda oluşur ve çoğunlukla insanları enfekte etmez. Kümes hayvanları arasında kuş gribi salgını sırasında, enfekte kuşlarla temas eden insanlarda veya hasta kuşların çıkartılarının bulaştığı yüzeylere temas eden insanlarda olası bir risk vardır.

Avian Influenza A (H5N1) virüs nedir? İnsanlar için riski nedir?

Esas olarak kuşlarda oluşan bir Influenza A virüs subtipidir. Tüm kuş grip virüsleri gibi, dünyada kuşlar arasında dolaşmaktadır, kuşlar arasında çok bulaşıcıdır ve ölümcül olabilir.
H5N1 virüsü çoğunlukla insanları enfekte etmez. Ancak, tüm influenza virüsleri değişme yeteneğine sahip olduğundan, H5N1 virüsünün insanları enfekte edebileceğinden ve bir kişiden diğerine kolayca yayılabileceğinden kaygı duyulmaktadır. Bu virüsler insanları yaygın olarak enfekte etmediğinden dolayı, insanlarda bu virüslere karşı koruyucu bağışıklık gelişmemiştir. H5N1 virüsü insanları enfekte edebilse ve insandan insana kolayca bulaşabilseydi, Influenza pandemisi (hastalığın tüm dünyada salgın oluşturması) başlardı. Ancak pandemi başlama zamanı bilinemediği için, virüsün insandan insana daha kolayca ve yaygın olarak bulaşma olasılığına karşı uzmanlar hazırlanmaktadır.

Kuş gribi virüsünün genetik değişimi nedir?

Virüs hücre içinde her çoğalma sırasında DNA'sını kopyalarken bazı DNA hataları oluşur. Rastgele oluşan bu DNA hataları proteinlerinin yapısında ve dolayısıyla işlevinde değişikliklere neden olur. Bu değişiklikler virüslerin hastalık yapma ciddiyetini, değişik hayvanlara ve insana bulaşmasını, ilaçlara direnç kazanmasını sağlayabileceği gibi insandan insana bulaşmasına da neden olabilir. Nature dergisinde yer alan bir habere göre Türkiye’deki virüsün DNA dizisinde 3 adet değişiklik bulunduğu ortaya çıktı. Mutasyon denilen bu değişiklikler virüsün hayvandan  insana daha fazla geçişine neden oluyor. 1918'de 40 milyon insanın ölümüne yol açan ve insandan insana geçişi sağlayan virüsteki değişiklikler  şu anda oluşmadı. Türkiye’deki virüsün araştırmaları ve DNA dizileri yurtdışında çalışılmaktadır.

Virüsün ilaca direnci ne demektir, ne tehlikesi vardır?

Virüsün genetik yapısındaki değişikliklerin Oseltamivir, Amantidin gibi ilaçlara karşı virüsün direnç kazandığı görülmüştür. Hastalığın hızlı ve ciddi olduğu düşünülünce hasta kişilerde ilaç direncinin acil olarak belirlenmesi hem uygulanacak tedavi açısından hem de halk sağlığı planlamaları açısından hayati önem taşımaktadır.